พระสมัยอยุธยา
หน้าแรก » กรุพระ » พระพุทธรูปพระบูชา » พระสมัยอยุธยา

     จังหวัดพระนครศรีอยุธยา นับเป็นศูนย์กลางทางด้าน ‘งานศิลปะ’ นับเนื่องเป็นเวลาหลายร้อยปีปรากฏงานประเภทหัตถศิลป์ เช่น เบญจรงค์ ลายรดน้ำ งานหัตถกรรม และอื่นๆ อีกเป็นจำนวนมาก ซึ่งงานประเภทหนึ่งที่น่าค้นคว้าศึกษาเป็นที่ยิ่งได้แก่ “งานปฏิมากรรม" เนื่องจากมีเอกลักษณ์เป็นของตนเอง หากเป็นอยุธยาบริสุทธิ์ จะว่างามแท้ก็ไม่งามมากทีเดียว ซึ่งอาจดูเค้าโครงจากยุคแรกๆ จนถึงยุคหลังได้ว่า ... 

     ในยุคแรกนั้น งานปฏิมากรรมสมัยกรุงศรีอยุธยา จะทำจากสัมฤทธิ์บ้าง มีการพอกศิลาก่ออิฐถือปูน ซึ่งก่อนหน้านั้นจะมีลักษณะงดงาม เคร่งครึม ที่เราเรียกว่า “ยุคอู่ทอง" ในราวปี พ.ศ.1893 พระพักตร์เคร่งขรึม มีศิราภรณ์ประดับ เช่น เศียรพระธรรมมิกราช ที่พิพิธภัณฑ์เจ้าสามพระยา เนื่องจากได้รับอิทธิพลจากเขมร โดยเฉพาะพระพักตร์ นอกจากนี้ยังนิยมสร้างพระพุทธรูปองค์ใหญ่ อย่างเช่นที่ วัดพนัญเชิง ซึ่งปรากฏในพระราชพงศาวดารฉบับ ‘หลวงประเสริฐอักษรนิต’ ว่า สร้างก่อนพระนครศรีอยุธยา 26 ปี และแพร่หลายมาจนถึงสมัยพระบรมไตรโลกนาถ เช่น พระที่วัดมหาธาตุ เนื่องจากอยุธยาเข้าไปมีอำนาจเหนือสุโขทัย ทำให้ได้รับอิทธิพลจากสุโขทัย ส่งผลให้พระพุทธรูปอ่อนช้อยงดงามกว่าเดิม
     ต่อมา ศิลปะพระพุทธรูปเริ่มแสดงความเป็นตัวตนของอยุธยาชัดเจนขึ้น ทั้ง ‘พระพุทธรูปและพระเครื่อง’ คือ เริ่มคลี่คลายจากความงามลง ดูเร่งรีบเพื่อรับศึกสงคราม มีไรพระศกใหญ่ เส้นสังฆาฏิหนา แลดูขาดจิตวิญญาณ เหมือนเช่นพระพุทธรูปสุโขทัยและอู่ทอง ส่วนฐานเพิ่มลวดลาย เช่น ดอกบับ นักษัตร กระจัง สัตว์ในวรรณคดี หรือเรื่องราวทางพุทธประวัติ ทำให้ฐานโค้งมากกว่าปกติ เช่น พระพุทธโลกนาถ วัดพระเชตุพนฯ ที่อัญเชิญจากวัดพระศรีสรรเพชญ์ จ.พระนครศรีอยุธยา หรือ พระมงคลบพิตร เป็นต้น

พระพุทธโลกนาถ วัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม

พระมงคลบพิตร

     ในสมัยสมเด็จพระเจ้าปราสาททอง และ สมเด็จพระนารายณ์มหาราช นิยมสร้างพระพุทธรูปด้วยหินทราย เพราะมีอิทธิพลเหนือเขมร แต่ช่างปูนยังสู้เขมรไม่ได้ ดังพระที่วัดไชยวัฒนาราม จ.พระนครศรีอยุธยา ผิดกับงานทาง จ.ลพบุรี ที่มีพระพุทธรูปหินทรายเช่นกัน (โดยเฉพาะ ‘ปางนาคปรก’ งดงามมาก แล้วยังเริ่มลักษณะความเป็นสยามลงในพระพักตร์ พบมากที่วัดพระศรีรัตนมหาธาตุ จ.ลพบุรี) ซึ่งพระพุทธรูปเหล่านี้ส่งอิทธิพลโดยตรงต่องานสร้างพระเครื่องในสมัยกรุงศรีอยุธยา ที่มีลักษณะไม่สู้จะงดงามนัก แต่เข้มขลังด้วยพุทธาคมแบบเขมร เช่น พระกรุวัดราชบูรณะ พระตะไกรหน้าต่างๆ พระยอดธง

พระกรุวัดราชบูรณะ

     เมื่อกรุงศรีอยุธยาเสียกรุงครั้งแรก สยามก็รับอิทธิพลทางศิลปะของเมียนมาร์และมอญ มาผสมผสานในงานปฏิมากรรมอยู่ยุคหนึ่ง เช่น วัดมอญจะมี ‘เสาหงส์’ หันไปทางทิศที่เมืองมอญเก่าเคยตั้ง การสร้างเจดีย์ที่มีร่องรอยของเมียนมาร์ เช่น เจดีย์ภูเขาทอง โดยเฉพาะที่ล้านนานั้น เมียนมาร์เข้าครอบครองเกือบ 200 ปี จึงรับอิทธิพลของเมียนมาร์ไปอย่างมากมาย

พระขุนแผน กรุโรงเหล้า

     จึงอาจสรุปลักษณะของ “พระเครื่องสมัยกรุงศรีอยุธยา” ได้ว่า ได้รับอิทธิพลจากพระพุทธรูปโดยตรง และสร้างเพื่อเป็นขวัญกำลังใจในศึกสงคราม เช่น พระขุนแผน ในการสร้างนั้นมีทั้งเนื้อโลหะ เนื้อดิน สภาพไม่สู้งดงามนัก จนสิ้นอยุธยามาเริ่มสมัยรัตนโกสินทร์ งานปฏิมากรรมจึงเกิดการเปลี่ยนแปลงโดยมีอิทธิพลจากตะวันตกเข้าผสมผสานครับผม

 

โดย อ.ราม วัชรประดิษฐ์

Share : แบ่งปันไปยัง facebook

 พระพุทธรูปพระบูชาอื่นๆ

ประกาศจากระบบ